Với mục tiêu xây dựng môi trường số lành mạnh, an toàn, văn minh và giàu giá trị nhân văn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số kèm theo Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL năm 2026. Bộ Quy tắc được xây dựng trên cơ sở Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung và cập nhật Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, cùng các quy định của pháp luật về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet, thông tin trên mạng.

Bộ Quy tắc là cơ sở định hướng cách thức giao tiếp, tương tác, sáng tạo, chia sẻ và sử dụng thông tin của tổ chức, cá nhân trên môi trường số theo chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật Việt Nam. Qua đó, góp phần nâng cao trách nhiệm của mỗi chủ thể khi tham gia không gian mạng, thúc đẩy xây dựng môi trường số lành mạnh, an toàn, tôn trọng văn hóa Việt Nam, đồng thời khuyến khích lan tỏa những giá trị tích cực, sáng tạo, nhân văn và giàu bản sắc văn hóa dân tộc. 

Văn hóa trên môi trường số bắt đầu từ mỗi người

Bộ Quy tắc xác định ứng xử văn hóa trên môi trường số là hành vi giao tiếp, tương tác, sáng tạo, chia sẻ và sử dụng thông tin trên môi trường số một cách có trách nhiệm, văn minh, tuân thủ pháp luật, phù hợp với các chuẩn mực văn hóa, đạo đức xã hội, góp phần xây dựng và lan tỏa những giá trị tích cực, nhân văn.

Bộ Quy tắc áp dụng đối với 05 nhóm đối tượng gồm: cá nhân; tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội, nền tảng số; nhà cung cấp dịch vụ Internet; cơ quan báo chí, truyền thông, quảng cáo, nghệ thuật biểu diễn; và các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khác. Điều đó cho thấy xây dựng văn hóa số không phải trách nhiệm của riêng một cơ quan hay một nhóm người. Mỗi người dùng Internet đều là một chủ thể góp phần tạo nên diện mạo của môi trường số.

Trước khi chia sẻ, hãy kiểm chứng

Một trong những vấn đề đáng lưu ý trên môi trường số hiện nay là tốc độ lan truyền thông tin. Chỉ với một thao tác đơn giản, một nội dung chưa được kiểm chứng có thể nhanh chóng tiếp cận rất nhiều người.

Bộ Quy tắc yêu cầu cá nhân thận trọng khi tiếp nhận thông tin chưa được kiểm chứng, ưu tiên chia sẻ những thông tin có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy, tích cực, hữu ích, có giá trị văn hóa, giáo dục và nhân văn. Khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật hoặc nội dung vi phạm pháp luật, người sử dụng có trách nhiệm thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ, nền tảng số hoặc cơ quan chức năng để được xử lý.

Bày tỏ quan điểm – Giữ gìn văn hóa ứng xử

Môi trường số tạo điều kiện để mọi người bày tỏ quan điểm, trao đổi và phản biện. Tuy nhiên, mỗi ý kiến đều cần được thể hiện bằng thái độ tôn trọng và ngôn ngữ phù hợp. Bộ Quy tắc yêu cầu khi tham gia thảo luận, phản biện trên môi trường số, cá nhân cần giao tiếp văn minh, lịch sự; sử dụng ngôn từ, lời thoại, hình ảnh đúng mực; không thô tục, phản cảm, xúc phạm hoặc công kích cá nhân; không nói xấu, bôi nhọ tổ chức, cá nhân; không sử dụng nội dung gây thù hận, kích động bạo lực hoặc phân biệt đối xử.

Một cuộc tranh luận văn minh không nhất thiết phải dẫn đến sự đồng thuận tuyệt đối. Điều quan trọng là mỗi người biết lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt và sử dụng lý lẽ thay cho những lời lẽ gây tổn thương.

Tôn trọng quyền riêng tư – biểu hiện của văn hóa

Cùng với việc sử dụng thông tin có trách nhiệm, bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân cũng là một yêu cầu quan trọng. Bộ Quy tắc lưu ý khi đăng tải hình ảnh, thông tin cá nhân của người khác trên nền tảng số phải tuân thủ các quy định liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo vệ trẻ em, đồng thời cân nhắc trước khi công khai, cung cấp dữ liệu cá nhân trên môi trường số.

Một bức ảnh, một đoạn video hay một thông tin cá nhân có thể được chia sẻ rất nhanh, nhưng hậu quả của việc chia sẻ thiếu cân nhắc đôi khi lại kéo dài. Vì vậy, trước khi đăng tải thông tin liên quan đến người khác, hãy tự hỏi: Nếu tôi là người xuất hiện trong nội dung này, tôi có muốn nó được công khai hay không? Đó cũng chính là một cách thể hiện sự tôn trọng và văn hóa trong môi trường số.

Không chỉ tránh điều tiêu cực, hãy chủ động lan tỏa điều tốt đẹp

Ứng xử văn hóa trên môi trường số không chỉ dừng lại ở việc không đăng tải hoặc chia sẻ nội dung xấu, độc hại. Quan trọng hơn, mỗi người được khuyến khích chủ động sáng tạo và lan tỏa những nội dung tích cực, nhân văn, có giá trị đối với cộng đồng.

Đối với người có ảnh hưởng, chủ các trang, nhóm cộng đồng và kênh nội dung, Bộ Quy tắc đặt ra yêu cầu tích cực sản xuất, sáng tạo, lan tỏa những sản phẩm có giá trị; góp phần phát triển, gìn giữ văn hóa Việt Nam trên các nền tảng số và gương mẫu trong việc chấp hành pháp luật, thực hiện lối sống lành mạnh, tích cực.

Đối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, Bộ Quy tắc yêu cầu cung cấp thông tin đúng sự thật, rõ nguồn gốc, có kiểm chứng; sử dụng ngôn từ văn minh, chuẩn mực; tôn trọng quyền riêng tư, bảo vệ dữ liệu cá nhân và chủ động lan tỏa những giá trị tích cực, nội dung nhân văn, sáng tạo, góp phần quảng bá hình ảnh đẹp về đất nước, con người Việt Nam.

Mỗi cú nhấp chuột – một lựa chọn văn minh

Trong thế giới số, khoảng cách giữa suy nghĩ và hành động đôi khi chỉ là một cú nhấp chuột. Một cú nhấp có thể lan truyền một thông tin hữu ích; một bình luận có thể mang đến sự động viên; một lượt chia sẻ có thể quảng bá một nét đẹp văn hóa. Nhưng cũng chính một cú nhấp thiếu cân nhắc có thể làm lan truyền tin giả, gây tổn thương hoặc ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác.

Bởi vậy, xây dựng môi trường số văn minh trước hết bắt đầu từ những lựa chọn rất nhỏ của mỗi người: kiểm chứng trước khi chia sẻ; suy nghĩ trước khi bình luận; tôn trọng trước khi phản biện; cân nhắc trước khi đăng tải; lan tỏa điều tích cực thay vì tiếp tay cho điều tiêu cực.

Bộ Quy tắc được phổ biến đến tất cả tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động trên môi trường số, hướng tới xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an toàn, văn minh và giàu giá trị nhân văn. Mỗi người hãy bắt đầu từ những việc nhỏ, thực hiện đúng và cùng lan tỏa những chuẩn mực ứng xử tích cực để không gian số thực sự trở thành môi trường kết nối, chia sẻ và phát triển.